Wypracowania i opracowania na podstawie Dżumy Alberta Camus

Wypracowanie na temat: Człowiek ma w życiu dwa wyjścia: kształtować rzeczywistość lub poddać się jej (Joseph Brodski). Rozważ powyższą myśl w kontekście twórczości wybranych pisarzy.

 

Każdy człowiek jest inny, to znaczy ma inne potrzeby, wymagania, inaczej postrzega rzeczywistość i podejmuje różne postawy w stosunku do niej. Te cechy ludzkiej osobowości dzielą ludzi na takich, którzy swoimi czynami potrafią dokonać radykalnych zmian, a także na takich, którzy w minimalnym stopniu, bądź też wcale nie przyczyniają się do kreowania rzeczywistości. Po prostu się jej poddają. Ludzie, którzy kształtują rzeczywistość to marzyciele o mocnej osobowości, których charakteryzuje ogromna odwaga, chęć poznania świata i zmieniania go. To oni za wszelką cenę dążą do spełnienia swoich idei nawet jeśli ich poglądy nie spotykają uznania u innych , oni twardo przy nich obstają, dzięki czemu dokonują odkryć, tworzą nowe teorie i wynalazki, które stale zmieniają świat na lepsze. Jednak nie zawsze było tak, że koncepcja zmiany rzeczywistości niosła ze sobą tylko dobro. Była też przyczyną krzywdy, o czym mogła się przekonać ludzkość żyjąca w czasie II Wojny Światowej. Zło, z jakim przyszło im się zetknąć wynikało z ideologii i poglądów Adolfa Hitlera, które były przyczyną barbarzyńskich mordów, okrucieństwa i eksterminacji. Ludzie, którzy poddają się rzeczywistości to egoiści o słabym charakterze, często nie mający własnego zdania, co umożliwia dowolne manipulowanie nimi. Są pozbawieni wyższych idei, zatem ich cel życia ogranicza się do zaspokojenia biologicznych potrzeb. Wydaje mi się, że starają się jak najniższym kosztem przebrnąć przez życie, przez co po śmierci nikt nie będzie o nich pamiętał.

Już w Mitologii przyszło nam się zetknąć z jednym, jak i drugim typem bohatera. Prometeusz, który sprzeciwił się bogom, mając cały czas na uwadze, nie własne dobro, zaś dobro ludzi, dla których wykradł ogień z niebiańskiego spichlerza. Został za to skazany na wieczne cierpienie. Zrobił to w imię ludzi, to oni byli w tym momencie najważniejsi.

Literatura od najdawniejszych czasów ukazywała zdolność ludzi do poświęceń. Tu na myśl przychodzi mi bohaterka tragedii Sofoklesa. Antygona znalazła się w trudnej sytuacji, w której musiała dokonać wyboru: czy złamać prawa boskie obowiązujące od wieków i tym samym pozwolić na wieczne potępienie duszy swego brata, czy sprzeciwić się zakazowi króla i narazić się na pewną śmierć. Wybierając kieruje się sumieniem i miłością. Twierdzi, że rodzina jest dla niej najważniejsza i pogrzebanie zwłok brata traktuje jako swój obowiązek. Uznaje prawa boskie za ważniejsze od praw dyktowanych przez władzę ziemską. Mając iść na stracenie, Antygona załamuje się. Rozpacza nad losem najbliższych oraz własnym losem. Mimo to, nie stawia oporu wobec wyroku śmierci, jaki wydał Kreon za złamanie zasad obowiązujących w państwie, w którym sprawuje władze.

Człowiek nie wybiera sytuacji w której się znajduje, jednak musi jej sprostać. Często okoliczności sprawiają, że dokonuje takich, a nie innych decyzji i aby zmienić świat, może dopuścić się nawet zbrodni. Najbardziej trafnym przykładem jest postać Konrada Wallenroda, który aby uwolnić i uchronić od zguby ojczyznę, musi wyrzec się swojego honoru. Przez wiele lat posługuje się haniebną metodą podstępu i zdrady. Ma jednak świadomość, że to jedyna możliwość zwycięstwa nad Krzyżakami. Jego wybór wiąże się z głębokim konfliktem sumienia, skazuje Konrada na poniżenie we własnych oczach, podeptanie swojego honoru. Wallenrod musi ukrywać swoją tożsamość, swoje myśli i uczucia, musi włożyć maskę, która pozwoli mu pokonać Niemców. Jakże podle czuje się Konrad żyjąc wśród ludzi, dla których gotuje śmierć, a którzy darzą go pełnym zaufaniem. Jego walka o wolność ojczyzny okupiona jest walką z własnym „ja”. Wallenrod dopiął swego, pokonał wroga, ale pokonał również samego siebie, gdyż uzmysłowił sobie, że wszystkie lata zdrady i upodlenia zabiły w nim człowieka, spustoszyły jego sumienie.

Zdarzało się też tak, że losy świata spoczywały na barkach istoty, która dobrowolnie się na to godziła, kierując się dobrem innych. W takiej sytuacji znalazł się bohater trylogii J.R.R. Tolkiena „Władca pierścieni” Frodo Baggins. Losy świata znalazły się w rękach tego niewielkiego hobbita w momencie, kiedy jako jedyny spośród wielu wojowników znanych w szerokim świecie, zdecydował się zniszczyć pierścień, źródło zła. Pierścień był obiektem pożądania, między innymi Surona, władcy Morii. W momencie kiedy znalazłby się on w jego rękach, przyszłość świata stałaby pod wielkim znakiem zapytania. Drużyna, na której czele stał Frodo wiedziała w jak trudnej sytuacji się znajduje. Szanse na powodzenie misji były znikome, mimo wszystko podjęli się tego jakże trudnego, wymagającego poświęcenia i ogromnej odwagi zadania, które dzięki ich wytrwałości zakończyło się sukcesem.

Często człowiek starał się przebrnąć przez życie jak najmniejszym kosztem, przez cały czas myśląc tylko i wyłącznie o sobie. Przykładem tego typu człowieka jest niewątpliwie Zenon Ziembiewicz, bohater powieści Zofii Nałkowskiej „Granica”. W momencie, kiedy obejmuje stanowisko redaktora w „Niwie”, staje się marionetką w rękach swego pracodawcy. Zenon całkowicie podporządkował się potrzebom gazety, przez co zrezygnował z własnych zasad, których łamanie z czasem przychodziło mu coraz łatwiej. Kiedy jego hierarchia wartości tracił na znaczeniu, czyny Zenona stawały się tragiczniejsze w skutkach. Jego postępowanie było powodem krzywdy wielu osób. Działo się tak, ponieważ Zenon stale myślał wyłącznie o sobie. Nie liczył się z tym, że to w jaki sposób postępował z Justyną czy Elżbietą raniło ich uczucia. Tu nasuwa mi się refleksja, że nie ingerowanie w rzeczywistość oraz brak kontroli własnego życia może się okazać zgubą dla człowieka.

O tym, jak człowiek potrafi być obojętny na cierpienie mogliśmy się przekonać obserwując postawy niektórych mieszkańców Oranu w momencie, kiedy epidemia dżumy dziesiątkowała tamtejsza ludność. Opisuję to Albert Camus w powieści pt. „Dżuma”. Choroba ta jest wyrokiem śmierci dla wielu. Nieliczni, narażając własne życie, decydują się na ukojenie choć w najmniejszym stopniu cierpienia, jakie musieli znosić chorzy. Między innymi doktor Rieux służył chorym, jak tylko mógł. Nie potrafił pogodzić się z ludzkim cierpieniem, którego był świadkiem, dlatego też pomoc traktował jako obowiązek. Powiedział „na razie są chorzy i trzeba ich leczyć”. Jednak w pojedynkę doktor nie był w stanie pomagać wszystkim, ponieważ liczba chorych stale rosła. Wprawdzie było kilku takich, którzy nie godzili się na rzeczywistość, w jakiej przyszło im żyć, ale byli też tacy, którym losy innych był całkowicie obojętne. Kiedy ludzie w strasznych mękach umierali, oni bez żadnych wyrzutów sumienia mile spędzali czas na plaży, bądź wieczorami upijając się w barach. W pewnym sensie można zrozumieć ich postępowanie, bo narażając się na kontakt z chorymi, narażali własne życie, a przecież tak naprawdę ich pomoc ograniczyłaby się do bycia z chorymi i wspomagania ich dobrym słowem, ponieważ nie znano wówczas serum, które byłoby całkowicie skuteczne i walka z dżumom z góry skazana była na klęskę. „To nie powód, żeby zaniechać walki”, powiedział doktor Rieux, bo nikt z nas nie wiem, czy nie znajdzie się w równie trudnej sytuacji i czy nie będzie potrzebował pomocy.

Powyższe utwory skłaniają do refleksji, ich bohaterowie każą nam zweryfikować własne życie i własną postawę, toteż niewątpliwie mają wartość wychowawczą.

W dzisiejszych czasach również możemy zaobserwować różne postawy, jakie podejmują ludzie w stosunku do otaczającego ich świata. Mimo wielu lat pewne rzeczy się nie zmieniły. Podobnie jak dawniej, tak samo dziś człowiek nie potrafi przejść obojętnie obok krzywdy, jaką wyrządzał obywatelom Iraku, bezwzględny i okrutny dyktator Saddam Hussein. Wiele państw, w tym Polska, jest zaangażowana w walkę ze światowym terroryzmem, który był przyczyną między innymi zabójstwa około pięciu tysięcy ludzi w Word Trade Center. Momo to , nie zawsze człowiek potrafi przeciwstawić się rzeczywistości, z jaką przychodzi mu się zetknąć. Często widzimy, jak ludzie postawieni w sytuacji, kiedy ich działania mogą zapobiec „złu”, spuszczają głowę, udając, że nie ma problemu. Mają na uwadze tylko i wyłącznie siebie. Nie obchodzą ich losy innych, a przecież oni sami mogą znaleźć się w podobnej sytuacji, a wtedy kto im pomoże?